განახლებული როგორც ფენიქსი / Renewed as Phoenix

სოფო ტაბატაძე და სალომე დუმბაძე 

Sophia Tabatadze and Salome Dumbadze

TThe Why Not Gallery მოხარულია წარმოგიდგინოთ გამოფენა ‘განახლებული როგორც ფენიქსი’, რომელიც შედგება სოფო ტაბატაძისა და სალომე დუმბაძის ნამუშევრებისგან. გამოფენა ეძღვნება საბჭოთა საყოფაცხოვრებო მომსახურების კომბინატ პირიმზეს და მის სამეზობლოს წარმოადგენს რა თემისადმი ორ ძალიან განსხვავებულ, კრეატიულ მიდგომას.

სოფო ტაბატაძის ვიდეო 'პირიმზე' და ამავე სახელწოდების მულტიპლიკაცია ხელოვანის ხუთ წლიანი კვლევის პროცესშია შექმნილი. თავდაპირველად ტაბატაძის ინტერესი გააღვიძა უეცარმა აღმოჩენამ, რომ პირიმზე აღარ არსებობს. შენობა, რომელიც ერთ დროს ძალიან მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა თბილისის ცხოვრებაში და მაცხოვრებლებისთვის უამრავ სერვისს ითავსებდა, ტრანსფორმაციას განიცდიდა და უნდა გადაკეთებულიყო ძვირფას ბიზნეს ცენტრად. ხელოვანი მოინუსხა აზრით, რომ მთელი სამეზობლო შეიცვლებოდა და გადაწყვიტა, რომ რაიმე ფორმით შეენარჩუნებინა ეს უნიკალური მოცემულობა, შეეგროვებინა რაც შეიძლებოდა მეტი მასალა მის გარშემო. შედეგად მიიღო პოლიტიკური და სოციალური კონოტაციებით დახუნძლული ნამუშევრები, რომლებიც თანამედროვე საქართველოს მეტაფორადაც შეიძლება იყოს წაკითხული: 1971 წელს საზეიმოდ გახსნილი პირიმზე ხელოსნებისთვის შექმნილ უნიკალურ სამუშაო სივრცედ იყო მოაზრებული. 1980-იანი წლების განმავლობაში, ამ სივრცეში შესაძლებელი გახდა საბჭოთა კონიუქტიურის გვერდის ავლით, ბევრი ფულის კეთება. როდესაც საბჭოთა კავშირი დაიშალა, პირიმზის სტატუსი შეიცვალა და სახელმწიფო საკუთრებიდან კერძო საკუთრებაში გადავიდა, სადაც საერთო წილის 49% მფლობელი იქ მომუშავე ხელოსნები იყვნენ. 2003 წელს საწარმო ბანკროტად გამოცხადდა და სახელმწიფომ აუქციონზე გამოიტანა. 51%-ის ახალმა მფლობელმა 2007 წელს ხელოსნებს შენობის დატოვება მოსთხოვა იმ პირობით, რომ სივრცე გარემონტდებოდა და ხალხი უკან დაუბრუნდებოდა თავის სამუშაო ადგილებს. როდესაც რეკონსტრუქცია დაიწყო, ხელოსნებმა სამეზობლოში გახსნეს თავისი, თითქოს დროებითი სახელოსნოები, იმ იმედად, რომ მალევე დაბრუნდებოდნენ უკან.

სოფო ტაბატაძის ვიდეო ნამუშევარი პირიმზის ისტორიას შენობის პერსპექტივიდან ყვება, მის განახლებულ ვიზუალს აღბეჭდავს და ახმოვანებს პირიმზე პლაზას სარეკლამო ბროშურიდან ამოღებულ ფრაზებს. დიდი შეუსაბამობაა იმასთან, თუ როგორ გამოიყურება შენობა და როგორ რეკლამირდება იგი. ამასობაში, ვიდეო ინაცვლებს სამეზობლოში, სადაც უამრავი პატარ-პატარა პირიმზე გახსნილა. კამერა დეტალურად აფიქსირებს სახელოსნოების ინტერიერებს, იქ მყოფ მომუშავეებსა და კლიენტურას, რომლებიც თითქოს უდროობის განცდაში არიან გაჭედილები. ხელოვანი ცდილობს შეინარჩუნოს ეს ორგანულად შექმნილი ეკოსისტემები, სადაც პერსონალური მემორაბილია, სამუშაო ხელსაწყოები და იაფფასიანი გამოსახულებები ერთმანეთს ენაცვლება და განსაკუთრებულ აურას ქმნის. ამ კადრებს შორის იკითხება რაღაცის გაუგებარი მოლოდინი, რეალობასთან აცდენის განცდა და ამ მდგომარეობის სიმყიფე. მულტიპლიკაცია, ასევე სახელწოდებით 'პირიმზე' ასახავს შენობის პირველი სართულის მაკეტის შექმნის პროცესს. მოძრაობას თან მიყვება მამაკაცის ხმა, რომელიც ზედმიწევნით დეტალურად იხსნებს რომელ ჯიხურში რისი შეკეთება იყო შესაძლებელი. ამ ჟესტით ხელოვანი ხაზს უსვამს საკუთარ სურვილს აღადგინოს და ასეთი ფორმით უკვდავყოს ამ უნიკალური კომუნის იერსახე, რომელიც მისი თავდაპირველი აღფრთოვანების ობიექტი იყო. ეს ჯიხურები თვითორგანიზებულობისა და თვითგადარჩენის პერიოდის ერთ-ერთ ყველაზე ზუსტ და გულწრფელ სიმბოლოდ შეიძლება წაიკითხოს. 

სალომე დუმბაძის ინსტალაცია ‘განახლებული, როგორც ფენიქსი’ შენობის ახალ ლოგოს ქმნის, რომელიც ცეცხლმოდებულ პირიმზის შენობას და მასში გამომწყვდეულ ფენიქსს აღბეჭდავს. ლოგოს ორივე მხარეს შიშველ ქალების გამოსახულებები აქვს. ეს გამოძახილია სახელოსნოების ყველაზე ხშირ დეკორზე - ჟურნალებიდან და კალენდრიდან ამოჭრილი შიშველ ქალების გამოსახულებები. სალომესთვის ესაა პირიმზის, როგორც მასკულინური სამყაროს ხასიათის ყველაზე ძლიერი სიმბოლო. მხატვარმა გამოსახულებების საყოფაცხოვრებო საგნებზე გადატანა გადაწყვიტა; საგნებზე რომლებიც პირიმზის ყოველდღიური ცხოვრების შემადგენელი ნაწილია; მაგალითად მატრასი, რომელიც მკერავმა დარეჯანმა შეკერა და კერამიკის თეფშები. 
ერთხელ, როცა სალომემ დარეჯანს მიაკითხა, მკერავების სადილს შეესწრო, რომელიც ზუსტად ისე გამოიყურებოდა, როგორც სოფოს ფილმში, ამჯერად ევრო- რემონტ-ჩატარებულ კედლებში. ამიტომაც, პირიმზის ლოგო კერამიკის თეფშებზეც დაიტანა, როგორც ყველაფრის ბრენდირების, განახლების ცდა, ახალი თეფში, ახალი ლოგოთი და იგივე საჭმელით მასზე.



სოფო ტაბატაძემ (1977, თბილისი) დაამთავრა ფერწერა-გრაფიკის ფაკულტეტი ამსტერდამის გერით რითველდის აკადემია. მისი სახელოვნებო პრაქტიკა ძირითადად სოციალურ თემატიკას ეხმიანება და წარმოადგენს ხელოვანის ღრმად შესწავლილ, კრიტიკულ, და ხშირად იუმორნარევ პოზიციას სხვადასხვა მედიაში. 2003 წელს მან ჩამოაყალიბა სახელოვნებო ორგანიზაცია ‘GeoAir’, რომელიც კულტურულ კვლევით პროექტებს, სახელოვნებო რეზიდენციას და სახელოვნებო არქივს აერთიანებდა. ტაბატაძის ნამუშევრები ხშირად გამოფენილა საქართველოში და მის საღზვრებს გარეთ; მათ შორისააა ბოიმანსის მუზეუმში, როტერდამი, გიოტინგენის ქუნსთვერეინი, ტარტუს მუზეუმი (ესტონეთი), კოლუმბიის უნივერსიტეტი, ნიუ იორკი, მარაიას სახელოვნებო ცენტრი, შარჯა, სტამბულის მეათე საერთაშორისო ბიენალე, გოეთეს ინსტიტუტის მოგზაური გამოფენა’საზღვარი’. 2007 წელს, ხელოვანმა წარმოადგინა საქართველო 52-ე ვენეციის სახელოვნებო ბიენალეზე. 

სალომე დუმბაძემ (1992, თბილისი) დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია და შემდეგ განათლება თბილისის თანამედროვე ხელოვნების ცენტრის სამაგისტრო კურსზე გააგრძელა. იგი ძირითადად მარტო მუშაობს, თუმცა აქვს კოლაბორაციული ნაშრომები ქეუ მეფარიშვილთან ერთად. მისი მედიუმებია: ფერწერა, ობიექტები. თბილისში არაერთ ჯგუფურ გამოფენაში მიუღია მონაწილეობა.

 

 

.

 

The Why Not Gallery is glad to present the show 'Renewed as Phoenix', comprised of artists Sophia Tabatadze and Salome Dumbadze. The exhibition focuses on the iconic Soviet apprenticeship building Pirimze and its surrounding neighborhood and presents two very different creative approaches to it.

Sophia Tabatadze's videos 'Pirimze' trailer and 'Pirimze' stop motion both are resultant of the artist's research that she worked on for over five years. Initially her interest was ignited by the sudden discovery that Pirimze no longer existed, when it got dismantled in 2007. The building, that once played an integral part in the city's life and provided its dwellers with all sorts of services, was on its way to transforming into a luxurious business center. The artist, deeply touched by the fact that the whole fabric of the area was being changed, set herself a task of gathering and preserving the spirit that she felt would also disappear soon. What came out of the research is a body of work bound with social and political connotations that can easily apply to the whole of modern day Georgia. When first opened in 1971, Pirimze posed as an innovative example of creating a working place for craftsmen and artisans of all sorts. During the 1980s it became a highly profitable enterprise that functioned avoiding soviet bureaucracy. After the breakdown of the Soviet Union, Pirimze's status changed from state ownership to shareholding enterprise, where workers were given total of 49% of shares. In 2003 the enterprise was declared bankrupt and part of the building was put up for an auction by the state. In 2007 the new owner of the 51% of shares evicted the craftsmen from the building promising to refurbish it and then let them come back to their workplaces. When the reconstruction started these craftsmen moved into neighboring properties thinking it would be a temporary change.

Sophia Tabatadze's video tells the story of Pirimze from the building's perspective and opens up with the shots of its reconstructed appearance. The voiceover reads text from the advertisement brochure for the Pirimze Plaza. There is a big discrepancy between the reality and what is promised in the advert. Then the video moves to the neighborhood, where new Pirimzes house refugee craftsmen. The camera scrupulously depicts these apprenticeship shops, their interiors and people, all seemingly stuck in certain sense of timelessness. There the artist aims to capture these carefully curated ecosystems comprised of personal memorabilia, working tools, kitschy cutouts. However, what can be read between the lines is the poignant feeling of wary apprehension, incongruity with the reality around and the fragility of this condition. Eponymous stop motion video documents Sophia constructing a model of Pirimze's ground floor that housed booths of the craftsmen. We hear the voiceover meticulously describing the order of these booths and what was being repaired in each of them. The action displays the artist's avid desire to reconstruct the spirit of this unique community that was her initial fascination with Pirimze. These booths can be read as the most accurate and honest symbols of the era of self-organisation and survival. 

Salome Dumbadze's installation 'Renewed as Phoenix' imagines a new logo for the building of Pirimze, where the carcass of the building has a burning phoenix trapped in it. On the both sides there are naked seductive women – a nod to one of the most striking visuals of the craftsmen's working spaces - magazine cutouts and calendars of naked women. For the artist these images are the best signifiers of the male-dominated vibe that Pirimze carried in itself. 

Salome decided to transfer this ‘new logo’ onto everyday objects that are part of Pirimze's daily workings; these are a matrass that she had tailor Darejan sewn and ceramic plates. Once, when she visited Darejan's working space in Pirimze Plaza, she caught the workers during their lunch break, eating just like Sophia had captured in her film, but now the action took place in a polished, euro-renovated new building. Hence, she decided to transfer her imagined logo onto ceramic plates and reiterate these superficial attempts to rebrand and renovate all: new logo on new plate with the same food on it…


Sophia Tabatadze (b.1977, Tbilisi) graduated from the Gerrit Rietveld Academie, Amsterdam from the faculty of fine arts and drawing. Her artistic practice mainly revolves around social themes and presents the artist’s well-researched, critical and often humorous approaches in various media. In 2003 the artist founded an artistic organization GeoAir that united cultural research, artistic residency and archive in itself. Tabatadze’s art has been widely exhibited both in Georgia an abroad including Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam, Kunstverein Goettingen, Tartu Museum, Columbia University, New York, Maraya Art Centre, Sharjah, 10th International Istanbul Biennial, Die Grenze travelling exhibition, Goethe Institut. In 2007 the artist represented Georgia at the 52nd Venice Biennial of Art.

Salome Dumbadze (b.1992, Tbilisi) graduated from the Tbilisi State Academy of Fine Arts and then continued her education at the Centre of Contemporary Art Tbilisi informal masters course. The artist usually works alone, however, has collaborative projects with Qeu Mepharishvili. She works in painting and sculpture and has participated in numerous exhibitions around Tbilisi.