top of page

შალვა ნიკვაშვილი
ინტერვიუ

-მაინტერესებს, როგორ გადაწყვიტე რას აჩვენებდი შენს პირველ სოლო შოუზე საქართველოში? ეს უბრალოდ ის სერიებია („თამადა“, „შიში“), რომელზეც ბოლო პერიოდში მუშაობ, თუ რაღაც გზავნილია სამშობლოსთვის?

-ორივეა; რაზეც ვმუშაობდი ბოლო ორი წელი, მაგრამ ამვდროეულად - გზავნილია. ორივე ნამუშევარი, პირველად ევროპაში ვაჩვენე - გერმანიაში, საფრანგეთში და ბელგიაში. ვხედავდი, შუშის ცივ თვალებს, ვაკვირდებოდი ადამიანებს, რომლებიც ვერაფერს გრძნობდნენ. ერთადერთ კომენტარს, რასაც აკეთებდნენ იყო, რომ თავს არ გრძნობდნენ კომფორტულად. მართალია, ყველას, ყველა ქვეყანაში, სხვადასხვა გასაჭირი აქვს გამოვლილი, მაგრამ ის, რაც საქართველოში არის და განსაკუთრებით, რაც 90-იან წლებში იყო, ის, რაც პირადად მე გამოვიარე, არ აქვთ ევროპაში გამოცდილი. აქედან გამომდინარე, ყოველთვის მაღიზიანებდა ამ ადამიანების რეაქციები ორივე ნამუშევარზე.

როცა შემომთავაზეთ გამოფენის გაკეთება, პირველი, რაც თავში მომივიდა იყო ეს ორი ნამუშევარი; დარწმუნებული ვიყავი, ძალიან ბევრი ადამიანი იგრძნობდა იმას, რაც მე ამ ნამუშევრებში ჩავდე.  ზოგი შეიძლება არ  მეთანხმებოდეს, რადგან ყველას განსხვავებული პერსონალური გამოცდილებები აქვს ყველაფერთან დაკავშირებით. ზუსტად ამას ვცდლობ ჩემი ნამუშევრებით, რომ გავაჩინო ემოცია, იქნება დადებითი თუ უარყოფითი, ჩემთვის ამას მნიშვნელობა არ აქვს. ამიტომ გამოვაგზავნე ჩემი ნაწილი იქ, სადაც არ ვყოფილვარ ბოლო 9 წელია და მინდოდა, რომ ზუსტად ეს ემოცია გამომეგზავნა.

 

-წარმოდგენილი ნამუშევრები შეიძლება პროვოკაციულად ჩაითვალოს; არის სიშიშვლე, გენიტალიები, ქსოვილისა და ხელოვნური თმის მეშვეობით შექმნილი ჰიპერტროფირებული ფორმები.

-ძალიან რთულია ხელოვნებაში გამოყენო ადამიანის სხეული და სექსუალურობა, იქედან გამომდინე, რომ არ არის მარტივი იპოვო ბალანსი და არ წახვიდე პირდაპირი, იაფფასიანი გზით, რომელიც პორნოგრაფიასთან გაახლოვებს. არიან ხელოვანები, ვინც მარტო შოკის ფაქტორზე მუშაობენ. მე კი, ყოველთვის, როდესაც ვცდილობ გამოვხატო ჩემი ემოცია, ეს იქნება ფოტოს, ქანდაკების, თუ ვიდეოს მეშვეობით, სადაც სხეულის ორგანოები ხდება შესამჩნევი, ყოველთვის ვფიქრობ იმაზე, თუ ემოციურად რასთან დაკავშირებას, რის თქმას ვცდილობ.

„თამადა“-ში გენიტალიები თითქოს პირდაპირ სახეში გხვდება, ძალიან პირდაპირია. ეს ყველაფერი უკავშირდება კულტურას, ჩვენს ტრადიციებს და იმ სექსისტურ დამოკიდებულებებს, რომლებიც საუკუნეებია ჩვენთან არსებობს. მხოლოდ თამადის ტრადიციაზე არ არის ეს ნამუშევარი, სხვა ელემენტებიც ქართული ტრადიციული კულტურიდან, მაგალითად ჩიხტიკოპი, ერთგვარ „სამაიად“ გადავაქციე და ერთიანი რეფლექსია გავაკეთე ტრადიციულ კულტურაზე.

თამადაზე მუშაობა როდესაც დავიწყე, მომისმენია ეგეთი რეაქციაც ქართველისგან, რომ ბოლომდე ნეგატიურად არ უნდა მეჩვენებინა ჩვენი ტრადიციები, რაღაცა ლამაზიც ხომ არისო?! მაგრამ ჩემი მიზანი ეგ არ არის, მე მინდა ის ვაჩვენო, რასაც მე ვგრძნობ. ამ ტრადიციებში მე ვხედავ დისკრიმინაციას, ფაშიზმს, სექსიზმს, ჰომოფობიას... ყველაფერს, რისი წინააღმდეგიც ვარ. ჩემთვის არ აქვს მნიშვნელობა თამადა, როგორ ლექს იტყვის, ან როგორ წაიცეკვებს და ღვინით როგორ დათვრება.

„თამადის“ პერფორმანსი პირველად ბერლინში მქონდა, შემდეგ მიმიწვიეს Antwerp Art Weekend-ზე, სადაც მქონდა სიყვარულის სადღეგრძელოს მომენტი და მასთან ერთად წავიკითხე ერთი უცნობი ადამიანის ლექსი. ვახუშტი კოტეტიშვილის მიერ შეგროვებული ლექსებიდან ერთ-ერთი, რომელშიც ვხედავ ყველაზე დიდ გულწრფელობას, სიბინძურეს და იმ რეალობას, რომლითაც გული მოვიფხანე:

„ენაცვლოს ჩემი ძუძუნი

   მწყემსი, გარაის ყლესაო 


        აეგრე ხვრიტამს მუტელსა,   

როგორც ბურაო ხესაო.

 მეხი კი ჩამოვათხლიშე

  ინტელიგენტის ყლესაო,

მიადებს, მეებრიცება,

      თან მიაშველებს ხელსაო,

            ბოლოს ბოდიშსაც მაიხდის.   

     -ლექცია მქონდა დღესაო.“

სასაცილოა, ის ფაქტი რომ რამდენს ამბობს ეს ერთი ქართული შაირი, მაგრამ რომ ჩავუღრმავდები და დავფიქრდი სადღაც ნეგატივში გადადის. ეს არის ქართველების პრობლემაც ჩემი აზრით, რომ ბოლომდე სერიოზულად ვერაფერს აღვიქვამთ.

ჩემთვის „თამადა“ არის გამოსამშვიდობებელი ნამუშევარი, ამით მე დავემშვიდობე ცხოვრების ამ პერიოდს.

„შიშში“ კი,  ქსოვილისგან გაკეთებული განიტალიებია, ქსოვილის პენისიც არის, რომელიც გამოკვანძულია, სექსუალობის იმპოტენციაა უფრო.

-ნამუშევრებს თითქოს ქვეთავებად ყოფ და ასათაურებ -„შიში“, „თამადა“... ყველა არასასიამოვნო გრძნობებს ეხება, აქვს ამას შენთვის თერაპიული დატვირთვა?

-ვერ გეტყვი, რომ ამ გრძნობებს ბოლომდე ვამარცხებ. ვერასოდეს დავამარცხებ ბოლომდე. მე ჩემი აზრი გამოვხატე ჩემი ნამუშევრებით და იქნებ ვიღაცას დავანახო რაღაც სხვანაირად. პატარა შალვას, რომელზეც ხშირად ვფიქრობ, იმ მოგონებებზე და გამოცდილებებზე, რაც ჩემი ინსპირაციის გუდა-ნაბადია... იქნებ ვიღაცისთვის ჩემი შემოქმედება მათთვის სტიმული იყოს, რომ თავისი პროტესტიხ გამოხატონ. როცა მწერენ, რომ ვიღაცისთვის ინსპირაცია გავხდი, მოტივაცია მივეცი და მის ცხოვრებაში რაღაც შევცვალე, ეს სიტყვები ჩემთვის ძალიან ბევრს ნიშნავს, იმიტომ რომ მე თვითონ ვიცი, რა არის ეს შეგრძნება.

 

-ერთი თემის გარშემო რამოდენიმე ნამუშევარს აკეთებ, სხვადასხვა მედიუმში მუშაობ ხშირად, როგორც ეს გამოფენაზეა წარმოდგენილი; ესეთი მრავალფეროვნება როგორ მოდის შენთან, რა პროცესია?

-ჩემი მუშაობის პროცესი რომ ვინმემ გადაიღოს, ვერაფერს გაიგებს, იმიტომ, რომ მე თვითონაც ვერაფერს ვხვდები. არ ვიცი ხოლმე რისკენ მივდივარ, მაგრამ შემიძლია 5, 6 რაღაცაზე ვიმუშაო ერთდროულად; მუდმივად ასეა, ვცილობ ერთროულად ვაკეთო რაღაცეები და არ დავუთმო დრო ერთი კვირა ერთს, მეორე კვირა მეორეს, არამედ ვაკეთო ყოველდღიურად და პარალელურად. ისევ და ისევ იმიტომ, რომ არ მომბეზრდეს საქმე რომელსაც ვაკეთებ და მივიღო სიამოვნება. მაგრამ, ეს პროცესში მოვიდა და ასეთი არ დავბადებულვარ.

მაქვს უამრავი რვეული, სადაც ვინიშნავ იდეებს და ვაკეთებ ჩანახატებს. ჩემთვის ყოველდღიური მუშაობა არის აუცილებლობა და ამის გარეშე წარმოუდგენელია. ვცდილობ კომბინაცია გავუკეთო ყველაფერს და ერთმანეთს ჰარმონიულად დავუკავშირო. არ შემიძლია აკადემიურად მივუდგე ჩემს ნამუშევრებს, ან ჩემს ცხოვრებას. თემა სრულდება, ნამუშევარი სრულდება. შესაძლოა თემა ამოტივტივდეს და გაგრძელდეს ეტაპობრივად, მაგრამ როდესაც ვგრძნობ, რომ თემა ამოვწურე, აღარ ვუბრუნდები.

ჩემთვის ჩემი ნამუშევრების ორგანულობა ძალიან მნიშვნელოვანია, როგორც ადამიანს, ისე მინდა ჩემს ნამუშევრებსაც ჰქონდეთ სიცოცხლე, ზოგს უფრო ხანგძლივი, ზოგს ნაკლებად. თუ გაუძლებს დროს  და რაღაცნაირად გადარჩება ნამუშევარი კი, მაგრამ თუ ვერ გადარჩება ეგეც ჩვეულებრივი ცხოვრების მომენტია. ნამუშევრებს მე მართლა ისე ვუდგები, როგორც ცოცხალ არსებებს.

ამიტომ გამიჭირდა თბილისში სამხატვრო აკადემიაში და მერე ანტვერპენის აკადემიაშიც, რომ ჩავაბარე და მესმოდა როგორი სიხისტით უდგებოდნენ პროფესორები ახალგაზრდა სტუდენტებს... რა წესებით, კანონებით, დამოკიდებულებებით და მივხვდი, რომ არანაირი განსხვავება არ  არსებობს  ქარხანასა და სამხატვრო სკოლებს შორის.

ზოგადად, არ უნდა არსებობდეს აკადემიური სწავლა არტისტებისთვის. უნდა იყოს გალერეები, მუზეუმები, გამოდიოდეს საინტერესო წიგნები, მეტი ბიოგრაფიული ფილმები... მე ეგრე ვისწავლე ძალიან  ბევრი რაღაც, დაკვირვებით, კითხვით. ბიოგრაფიებზე ვგიჟდები, სანამ რომელიმე ნამუშევარზე გავგიჟდები, ჯერ უნდა წავიკითხო ხელოვანის ბიოგრაფია და ბოლომდე გამოვიკვლიო ეს ადამინი.

ბევრი ფიქრობს, რომ რადგან არტისტი და ხელოვანი ხარ, დისციპლინა არ მოგეთხოვება, რაც არასწორი მიდგომაა. მე თუ მაქვს დაგეგმილი, რომ დღეს უნდა ვიმუშაო ქანდაკებაზე, იმას ვერანაირად შევცვლი, რაც არ უნდა მოხდეს. ახლო ადამიანებსაც კი უთქვამთ you’re just lucky (შენ უბრალოდ გაგიმართლა), რაზეც ძალიან ვბრაზდები! არანაირად არ ვარ იღბლიანი, უბრალოდ ყოველდღიურად და დაუღალავად ვმუშაობ, სულ ვმუშაობ და ბოლომდე ვიხარჯები. ყველა ადამინისგან კრიტიკას არ ვღებულობ, მივიღებ მაშინ, როცა ეს კრიტიკა მოდის გულწრფელობიდან და საკუთარი გამოცდილებიდან.