ალექსი სოსელია
ინტერვიუ

- როგორ იპოვე შენი ადგილი ქართული თანამედროვე ხელოვნების სცენაზე?

–2010 წელს მოვედი თანამედროვე ხელოვნების ცენტრში და ვიყავი ერთ–ერთი პირველი სტუდენტი. იქედან დაწყებული ვარ თანამედროვე ხელოვნების ცენტრში, თან ვსწავლობდი, თან ვმუშაობდი. მანამდე ვმუშაობდი სხვადასხვა სფეროებში, ვსწავლობდი ეკონომიკას და სამართალს. ჩემთვის პირველ რიგში საინტერესო იყო გარემო და დღემდე თუ რაიმეს ვაკეთებ, პირველი, რაც მაინტერესებს არის ის გარემო სიტუაცია, ატმოსფერო, სადაც შეიძლება ადამიანი უნებლიედ აღმოჩნდეს, დამთვალიერებელი ამ შემთხვევაში.

სწავლის დროს ხშირად ვაკეთებდით სხვადასხვა ნამუშევრებს, მაგრამ პირველი დიდი პროექტი, რაც მახსენდება არის ქართული ვიდეო ხელოვნების არქივი, რომელიც გავაკეთეთ მე და ჩემმა მეგობრებმა. ონლაინ არქივია, რომელიც დღემდე ერთადერთი არქივია თანამედროვე ხელოვნების მიმართულებით. არქივის იდეა და შინაარსი იმდენად მნიშვნელოვანი იყო ჩემთვის, რომ ამას უფრო ვუწოდებ ჩემს ნამუშევარს; არქივს, როგორც ცოცხალ ორგანიზმს ისე აღვიქვავ...საქართველოში ბევრი გვაქვს ეგეთი, სადაც არც არავის შეუხედავს, საკმაოდ რთულიც არის იქ შეღწევა და ყველასთის ღია სივრცეები არ არის. ჩვენ გვინდოდა, რომ მათ, ვინც სწავლობს ან ასწავლის ჰქონოდათ საშუალება იმისა, რომ თანამედროვე ხელოვნების მიმართულებით ბევრი რამ მათთვის ხელმისაწვდომი გამხდარიყო. 21–ე საუკუნეში თუ ინტერნეტშიც ვერაფერს ხედავ, ვერ პოულობ და ფიზიკურ სხეულშიც ვერ ხედავ, მაშინ, რანაირად, სად უნდა იპოვო ის რაც გჭირდება.

დიდი პრობლემა იყო ისიც, რომ ყველას ეგონა, რაღაც ახალს იგონებდნენ, არადა უკვე მოგონილი იყო, გაკეთებულიც და უამრავჯერ გადაკეთებულიც. ძალიან საინტერესო იყო ერთად თავმოყრილი ინფორმაციის გააზრება - შეგიძლია გაიგო რა არის შენი ბექგრაუნდიც, დღეს სად ხარ და შესაბამისად მომავალში საით წახვალ. იქედან გამომდინარე, რომ პირდაპირ მომავალში ვერ აღმოჩნდები.

არქივმა იმოგზაურა ყველგან, და დღემდეც სხვადასხვა ფორუმში თუ ფესტივალში ვიღებთ მონაწილეობას და ეს არის მნიშვნელოვანი საკითხი, რომელსაც დავარქმევდი მართლა ნამუშევარს. ამის გარდა, ისედაც ვმუშაობდი ვიდეო ნამუშევარზე, ფერწერაზე, ფოტოზე. ჩემთვის მედიუმს არ აქვს მნიშვნელობა, მთავარია საკითხი, რასაც განვიხილავ და აქედან გამომდინარე ვპოულობ მედიუმსაც, რომლითაც შემდეგ ჩემს თავს გამოვხატავ. ფერწერა არის ფერწერა თავისთავად, ფოტო, ფოტოა, მაგრამ ჯამში კონტექსტი რაც არის, სიტუაცია, გარემო იქედან გამომდინარე, მაგალითად შეიძლება გალერეის დალაგება დავიწყო და ეგ იყოს. ეს არის ის, რაზეც ძირითადად სულ ვართ ორიენტირებულები მეც და ჩემი მეგობრებიც. ყველა აკეთებს ყველაფერს, რაც არის საჭირო და არ აქვს მნიშვნელობა რა იქნება ეს.

–როგორ ხედავ საქართველოში თანამედროვე ხელოვნების განვითარებას?

– კი, განვითარდა, როგორ არა. მაგალითად, პირველი ადგილი ჩვენთვის CCA იყო, ეხლა Artarea სადაც არის და ეგ შენობა ჩვენ გავმართეთ. პირველი white cube სივრცე იყო თბილისში. ჩემი სწავლის პირველი წელი  დაემთხვა და ვერთვებოდი ყველაფერში- როცა აკეთებ და კეთებით სწავლობ.

CCA-ც ხო იდეაში საგანმანათლებლო ინსტიტუია, რისი მთავარი ფოკუსიც არის სწავლების ახალი მეთოდები. მართალია სუპერ ახალი არ არის, როცა თან აკეთებ და თან სწავლობ, მაგრამ აქ ეს საჭიროება არსებობდა. იმიტომ რომ ასეთი შესაძლებლობები სამხატვრო აკადემიაში არ გეძლეოდა სტუდენტს. იმ პერიოდში ძალიან ცოტა ადამიანი მოდიოდა გამოფენებზე, მხოლოდ ვიწრო, ჩაკეტილი წრე  ვინც ისედაც ვიცნობდით ერთმანეთს.

 მაგრამ წლების შემდეგ საკმაოდ გაიზარდა იმ ადამიანების რაოდენობა, ვისაც მართლა აინტერესებდათ ხელოვნება და ძირითადად გაიზარდა იმის ხარჯზე, რომ CCA-ში საგანმანათლებლო პროცესი მიმდინარეობდა, ამდენი ადამიანი ერთვებოდა და ბოლოს ამ ფორმატმა თავისი შედეგი გამოიღო.

პრობლემა საქართველოში ის არის, რომ ბევრი ადგილი არ არის, სადაც შეგიძლია რაღაც ისწავლო, გქონდეს ბევრი თავისუფლება, მაგრამ უფრო მეტი პასუხისმგებლობა. CCA-ში არ არის რაღაც კონკრეტული შეფასების კრიტერიუმები, ყველაფერი პროცესია. CCA-თვის არის რთული ის, რომ დაფინანსების წყაროები არ არსებობს, რომელიც იქნება გრძელვადიანი. განათლებას არავინ აფინანსებს და გამოწვევაც ეს არის, რომ როგორ ვაქციოთ ეს განათლება ხელმისაწვდომი ყველასთვის.

–უფრო მეტად უნდა ფინანსდებოდეს სახელმწიფოს მიერ სახელოვნებო პროექტები?

–პირველ რიგში სახელმწიფომ ფული უნდა ჩადოს, რომ გაამრავალფეროვნოს ჩვენი გარემო და წაახალისოს საგანმანათლებლო თუ ინოვაციური პროექტები და იდეები. შემდეგ ამ სივრცეებში ადამიანები თვითონ შექმნიან დანარჩენს. სჯობს ადამიანს ასწავლო მეთოდები და ხერხები, რაც არის მნიშვნელოვანი და შემდეგ ის თვითონ იპოვის მიმართულებას.

-უნდა ჰქონდეს თუ არა არტისტს თვითდისციპლინა?

-ესე რადიკალურად ვერ დავყოფ, რადგან ყველას ინდივიდუალურად რაღაც განვითარების პროცესები აქვს იმ კუთხით თუ ვინ როგორ უდგება საკითხს. უბრალოდ, მცდარი არის ხოლმე ის შეხედულება, რასაც კინოში უყურებენ ადამიანები, ან ის წარმოდგენები, რაც შემდეგ რეალობასთან ახლოს ვერ მოდის. მთავარია სულ მუშაობდე, ასევე ცნობისმოყვარეობაც უნდა გქონდეს და ეს თვითდისციპლინაც, რის გარეშეც არ გამოვა მართლა არაფერი. მინიმუმ კონცენტრაციის პრობლემა გაჩნდება, როცა თვითდისციპლინა არ არის. ჩემთვის პირადად საკმაოდ მნიშვნელოვანია შინაარსი, არსი რაშია, თორე ფორმები ცალკე საკითხი არის და ამ ფორმების საინტერესოობას კიდევ ბევრ რაიმეში იპოვი. თან ერთის მხრივ ძალიან კარგი დაკვირვების, ანალიზის, გადათარგმნის უნარები გჭირდება. ძალიან ბევრი არის მაგალითად, ვინც ფიქრობს, რომ კურატორის დახმარებით შეძლებენ ბევრ რაიმეს, მაგრამ ეს მიდგომა ალბათ რომანტიზმის პერიოდშიც კი აღარ იყო უკვე, იმ პერიოდშიც კი შენით უნდა გეკეთებინა ბევრი რამ. როცა პროექტის წერა არ შეგიძლია არტისტს იჯექი და ელოდე როდის მოგაკითხავს ვიღაც, ვინც დაგეხმარება. არაფერი უნდა უშლიდეს იმას ხელს, რომ შეგეძლოს საკუთარი თავის რეპრეზენტაცია, პროექტის, აზრის ჩამოყალიბება მოკლედ და ამისი მიტანა ადამიანებთან. ამის გარეშე საკმაოდ რთული ხდება ყველაფერი. ბევრისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია ფილოსოფიური სიღრმეები, მაგრამ ჩემთვის უფრო საინტერესოა რომ ადამიანს განურჩევლად ასაკისა შეეძლოს გაიგოს რა უნდა, რას აკეთებს და რაზე მუშაობს.

-როგორც კურატორისთვის, ახლის ძიების პროცესი როგორია შენთვის?

-კურატორს მე ვუყურებ ისე, როგორც მედეატორს და იდეაში ეგ არის კურატორიც. ადამიანი, რომელიც თავის სახელოვნებო გამოცდილებასა და საზოგადოებას შორის არის და აკეთებს მედიაციას, რომ ეს ორი სივრცე ერთმანეთს შეახვედროს და შეიქმნას სიახლე. თავისთავად ნამუშევარი სრულდება მაშინ, როდესაც ადამიანი ნახულობს მას და თუ ადამინმა არ ნახა ის არ არსებობს. კურირება ჩემთვის პირადად არის უფრო მედიაციის მომენტი და ამიტომ ვამბობდი, რომ შინაარსი და საკითხი, რაზეც მუშაობ, ამის განვითარებას სჭირდება ახალი ადამიანები. სიახლე, ცვალებადობა და ახალი ადამიანები არის ის, რაც შენ ხარისხზე მოქმედებს. უნდა ეცადო ხოლმე, რომ რაღაც კონკრეტული საკითხი მრავალმხრივი იყოს, შეიძლება იყოს ეს შენი, შემთხვევითი, ან რაღაც ძიების შედეგი. მთავარია რაღაცას აკეთებდე და მუდმივად ცდილობდე, რომ ოდნავ, ოდნავ რაღაცები უკეთესი გახადო.

დაკვირვება და ბევრ ადამიანთან მუშაობა არის მნიშვნელოვანი. მხატვარი თავისთავად ყველა არის, ყველა რაღაცას ქმნის და შემოქმედობითობის უნარი მაინც აქვს, იქნება ეს ბიოფიზიკოსი, თუ ბუღალტერი. ვიღაც სწავლობს მოლეკულის დონეზე, შენ სწავლობ ვიზუალურ დონეზე და ორივე ერთად საკითხს ასწავლით სხვა ადამიანებს და ეს მრავალფეროვნებაა ზუსტად მნიშვნელოვანი. შემდეგ თუ აძლევ ესეთ ადამიანებს შესაძლებლობას, რომ ჩაერთონ შენ პროცესში, აუდიტორიაც იზრდება უკვე.

-თბილისში სად ხედავ არტს?

-ჩვენ გვაქვს ნამუშევარი წიგნზე, რომელსაც ქვია „თბილისი, როგორც ცვლილებების არქივი“, სადაც გამოკვლეული არის ქალაქი, როგორც ცოცხალი ორგანიზნი, როგორც არქივი, როგორც ინფორმაციის წყარო. ადამიანები, ბუნება, ორივე ერთად და ეს ყველაფერი არის ისედაც ხელოვნება, რომელიც არ არის რაღაც ცალკე მდგომი, ის ნაწილი ამ ყველაფრის, თბილისის მათ შორის. ეს არის სკულპტურა, რომელიც ამ ქალაქში არსებობს. თუ კონკტერულად ვიტყვით სივრცეებზე, რომლებიც ამ ქალაქშია ეგეც საკმაოდ ბევრია, ზოგიც კიდევ ადამიანი არის ცოცხალი გადაადგილებადი არტი.