ინტერვიუ გვანცასთან

ელენე: შენი იდეა იყო, რომ მიწისქვეშაში გაგეკეთებინა გალერეა; საიდან მოგივიდა ეგ აზრი?

 

გვანცა: იმიტომ რომ უკარგესი ადგილებია - სადაც ყველა ჯურის ხალხი დადის და ეს სივრცეებიც ძალიან გამომწვევად გამოიყურება- პატარები, კომპაქტურები, ყველას დასანახები... საერთოდ, გალერეის საჯარო სივრცეში განთავსების იდეა პირადმა გამოცდილებამ მოიტანა: ძველი გალერეა ‘ნექტარი’-დან მახსოვს: გამოფენის გახსნაზე ვიყავით ძალიან ბევრი ხალხი შიგნით და გარედან ის ხალხი, რომელიც რესტავრაციაზე მუშაობდნენ [აღმაშენებლის ქუჩის რეაბილიტაცია] იყურებოდნენ ძალიან დიდი ინტერესით და ვერ შემოდიოდნენ, ვერ ბედავდნენ… ჩერდებოდნენ, შემოსვლა უნდოდათ, მარა ვერ შემოდიოდნენ, იმიტომ რომ რაღაც უხილავი ბარიერი არსებობდა მათთვის, ალბათ. არის რაღაც გალერეები, სადაც მეთვითონაც კი ვფიქრობ, რომ რაღაც უნდა ვიყო იქ რომ მივიდე, არა როგორც პიროვნება, მარა თუნდაც გარეგნულად შესაბამისი უნდა ვიყო… ზოგ გალერეაში არ შევდივარ მაგის გამო. აი ეგ არ მინდოდა რომ ყოფილიყო არც ერთგან. უბრალოდ არის და გინდა დაინახე და გინდა არა… ამიტომაც ვიფიქრე ხელოვნების გალერეის გაკეთებისთვის საუკეთესო ვარიანტი ის იქნებოდა, რომ არ ყოფილიყო აუცილებელი შიგნით შესვლა.

მიწისქვეშ რომ ყოფილიყო ეგ მიზანი არ იყო, უბრალოდ ორივე შემთხვევის ამბავი იყო; შემთხვევამ მოიტანა, რომ ამ ადგილებზე მოვხვდი და მომეწონა და პირველი რაც ვიფიქრე, იყო ის, რომ გალერეები უნდა გაკეთებულიყო.

 

ელენე: და ‘პატარა’-ს მერე რატომ გადაწყვიტე, რომ მეორე გალერეა გაგეკეთებინა და ისიც მიწისქვეშ ყოფილიყო?

 

გვანცა: იმიტომ რომ შენთან ერთად მინდოდა მუშაობა, მაგრამ რომც არ დამთანხმებოდი მაინც გავაკეთებდი, იმიტომ რომ იდეალური ადგილია ვიდეო არტისთვის. ძალიან მინდოდა რომ ეგეთ ვიტრინაში ყოფილიყო, არა მხოლოდ ვიტრინის დიზაინიდან და მდებარეობიდან გამომდინარე, არამედ ფაქტი, რომ ვიდეო არტისთვის ყოფილიყო სივრცე…

 

ელენე: ანუ მთავარი იყო ადგილი.

 

გვანცა: ხო, ადგილმა წამოიღო ყველაფერი, ადგილს მიება.

 

ელენე: და რა იყო შენთვის ამ ადგილში ესეთი განსაკუთრებული?

 

გვანცა: ძალიან პატარა არის, ძალიან ბევრი ხალხი დადის და არქიტექტურულადაც საინტერესოა, დიდი ვიტრინაა, რომელშიც შეგიძლია ჩადო რაღაც, რასაც ძალიან, ძალიან ბევრი ადამიანი ნახავს, და რატომ არ შეიძლება ეს იყოს თანამედროვე ხელოვნება ან თანამედროვე ვიდეო ხელოვნება, რომელსაც დღეს საქართველოში სხვა სახლი, გამოსაფენი ადგილი, სპეციალურად მისდამი მიძღვნილი არ აქვს.

 

ელენე: რა განსხვავებაა შენთვის ამ ორ გალერეას და ორ მიწისქვეშას შორის?

 

გვანცა: ნამუშევრების მხრივ არის დიდი განსხვავება და კონცეფციის მხრივ. ‘პატარა გალერეა’ უფრო project space-ვით არის, რომელშიც არ გაქვს ფაქტიურად არაფერი შეზღუდვა სივრცის გარდა. ‘Why Not’-ში კიდე ძალიან გაწერილი არის, არის ვიდეო არტი და არის ფოტო ან ნახატი. ‘პატარა’-ში დიალოგი არ არის აუცილებელი, ძირითადად სოლო პროექტებია; ‘Why Not’-ში კიდე დიალოგი უმთავრესია. ვიდეოს არჩევის შემდეგ, ამ ვიდეო არტს ვაძლევთ მეორე, ქართველ ხელოვანს, რომლემაც ამ ვიდეოს უკვე არსებულ მოცემულობაში უნდა იმუშაოს და თავისი პასუხი გასცეს წინასწარ არჩეული ვიდეო ხელოვანის ნამუშევარს. უფრო ჩარჩოებში ვსავთ და მგონია, რომ ამ მხრივ უფრო გამოწვევაა ‘Why Not’ ვიდრე ‘პატარა’.

 

ელენე: და თვითონ მიწისქვეშები რითი განსხვავდება შენთვის?

 

გვანცა: კოლმეურნეობის მიწისქვეშა არის უფრო მეტი ხალხით და უფრო ნაკლებ სარისკოა იმ მხრივ, რომ იცი ყველა ნახავს, გამოფენას ძალიან ბევრი დამთვალიერებელი ეყოლება; ‘პატარა’-ში ეგ რისკი არის, შეიძლება დღეში მარტო 100-მა კაცმა ნახოს გამოფენა. კონცეპტუალურადაც განსხვავდება, ერთი არის რომელიც ყველას უყვარს თითქმის, არავინ არ უარყოფს მანდ გავლას [ორბელიანის მოედნის (ყოფ. კოლმეურნეობის მოედნის) მიწისქვეშა] და მეორე არის ბევრისთვის საძულველი [პირველი რესპუბლიკის მოედნის (ყოფ. ვარდების რევოლუციის მოედნის) მიწისქვეშა].

 

ელენე: და ‘Why Not’-ის მიწისქვეშაში ერთგვარი კომუნა არის [რომელიც შედგება მაღაზიების გამყიდველებისგან, დაცვისგან, მიწისქვეშის ადმინისწრაციისგან და რამოდენიმე ადამიანისგან, რომელსაც გამოკვეთილი ფუნქცია არ გააჩნია, მაგრამ ყოველთვის იქ არიან].

 

გვანცა: ხო, ორივეს ძალიან განხსვავებული აქვს. ‘Why Not’-ის მიწისქვეშაში ყველა, ვინც იქ მუშაობს გვეხმარება და ინტერესს იჩენს და ‘პატარა’-ს მიწისქვეშაში პირიქით, ყველა გვებრძოდა დასაწყისში, მერე როცა დაინახეს საზოგადოების ჩართულობა, თუ რაც გინდა ის დაარქვი… ტელევიზია რომ მოდის… მასობრივადაც მასეა: მნიშვნელოვანი არის რაღაც, მაშინ როცა აშუქებენ. რუსთავი 2-ზე და პირველ არხზე თუ იყო ესე იგი კარგია; არტისტებზეც ეგრეა, ისინი ვინც ტელევიზორში ჩანან გონიათ, რომ კარგები არიან. მაქედან დავიმსახურეთ ნეიტრალური დამოკიდებულება, თორემ მანამდე იყო აგრესია. და ‘Why Not’-ში კიდე პირიქით, არაფერი არ გვქონდა ჯერ გაკეთებული უკვე ძალიან სიყვარულით გვხვდებოდნენ და გვეხმარებოდნენ.

 

ელენე: ‘Why Not’-ის ლოგოთ შენი ტატუ გვაქვს, რას ნიშნავს ჯერ ეგ ტატუ და მერე რას ნიშნავს ჩვენს გალერეასთან მიმართებაში?

 

გვანცა: ლოგოდ ამ ტატუს გამოყენება დიდად არ მიხარია, იმიტომ რომ ძალიან პერსონალური არის და მინდა მარტო ჩემი იყოს და არა ჩემი და კიდევ ჩემი სხვა ნაწილის. გავიკეთე ძალიან მნიშვნელოვან პერიოდში, როცა ვაპირებდი დიდი ცვლილების გაკეთებას ცხოვრებაში და ვერ შევძელი. ეს ტატუ ნიშნავს, რომ არ უნდა დანებდე და უნდა გააგრძელო მოძრაობა, მანამ სანამ არ მიიღებ იმას, რაც გინდა.

 

ელენე: და სახელი? სახელიც შენი იდეა იყო…

 

გვანცა: ა სახელიც ჩემი იდეა იყო ხო?! გამახსენდა როცა ვფიქრობდით სახელებზე… იმიტომ რომ ძალიან ბევრს რომ ვლაპარაკობდით ხშირად ვამბობდით ‘მმმ why not…’ ეს გავაკეთოთ, ეს მოვიწვიოთ და ვაყოლებდით ‘რატომაც არა’, და ესე დაერქვა, ერთი ის არ მომწონს, რომ ქართულად არ გვაქვს ეგ სახელი.

 

ელენე: ხო, ძალინ კარგად ჯდებოდა ჩვენს მიდგომასთან, არაფერი ჩარჩო არ გვქონდა და შესაბამისად რატომაც არა…

 

რა იყო შენი ყველაზე საყვარელი გამოცდილება ამ ერთი წლის განმავლობაში ‘Why Not’-თან მიმართებაში?

 

გვანცა: მეთვითონაც დიდი ინფორმაცია არ მაქვს ვიდეო არტზე და ჩემთვის ძალიან საინტერესო იყო ვიდეო არტის ნახვა და მერე იმაზე ფიქრი ვისთან შეიძლება გაკეთდეს კოლაბორაცია. ვიდეო როცა არჩეულია უკვე უფრო მარტივად მოდის ხოლმე მეორე არტისტი…

 

ელენე: ხო, ქართველ ხელოვანებს ძირითადად შენ არჩევ ხოლმე. და ძალიან კარგი კომბინაციები არის ხოლმე, მაგალითად ზურა ცოფურაშვილმა და ჰანა ბლექმა [ჰანა ბლექი, ზურა ცოფურაშვილი ‘კრედიტი…კრედიტი’] მემგონი ძალიან კარგად იმუშავა…

 

გვანცა: ხო, ეგ მემგონი ჩემი ფავორიტი იყო.

 

ელენე: გელაძის [გიორგი გელაძე, ოლეგ ტიმჩენკო, ნიკო ცეცხლაძე, ვატო წერეთელი ‘მეც ის ვიცი რაც შენ იცი’] მემგონი ჩემი ფავორიტია…

 

გვანცა: ხო, ეგეც კარგია, უბრალოდ მე რომ არ მინახავს ცხოვრებაში ვერ ვხვდები… პირველი [ლარა სმითსონ ‘ის საუბრობდა წვიმით’] საერთოდ კოლაბორაციაც არ იყო…

 

ელენე: ხო, მაგრამ მგონია, რომ პირველი კარგი დასაწყისი იყო მიწისქვეშის კომუნასთან ურთიერთობის დასამყარებლად, იმიტომ რომ საკმაოდ მარტივი, ვიზუალურად სასიამოვნო და უპრეტენზიო იყო. ალბათ მაგან ძალიან განაპირობა ჩვენდამი დადებითი დამოკიდებულება, მიუხედავად იმისა, რომ თითქმის ყველამ როგორც ჩინეთში სამოგზაურო ტურების რეკლამა ეგრე გაიგო ეგ ნამუშევარი.

 

 

ინტერვიუ ელენესთან

 

გვანცა: რატომ დათანხმდი ჩემთან კოლაბორაციას და რა მოლოდინები გქონდა სულ თავიდან, და რა გამოვიდა საბოლოოდ?

 

ელენე: რატომ დაგთანხმდი და ზოგადად ძალიან მომწონხარ როგორც ხელოვანი და მგონია, რომ ამ სისტემაში [ქართული თანამედროვე ხელოვნება] ძალიან მნიშვნელოვანი ადამიანი ხარ შენი შემართების და ენთუზიაზმის გამო. მგონია, რომ რაღაც მხრივ სამაგალითო ხარ, იმიტომ რომ მგონია, ძალიან ძნელია დღევანდელ რეალობაში იყო ხელოვანი და ამას არ აკეთებდე შენი ხელოვნების ხარჯზე; არ მიდიოდე რაღაც კომპრომისებზე ხელოვნებაში. და მომწონს, რომ ყოველთვის ღია ხარ ექსპერიმენტებისთვის და პირიქით სულ მაგას ცდილობ… არ გეშინია, რომ რაღაცეები ისე არ გამოვიდეს როგორც გაქვს წარმოდგენილი. მაქედან გამომდინარე ყველა ფორმის კოლაბორაციაზე შენთან თანახმა ვიქნებოდი, იმიტომ რომ სულ ცოტა საინტერესო იქნებოდა…

 

გვანცა: მე დავამატებ შენთან რატომ მომინდა კოლაბორაცია. თავიდან უბრალოდ ჩემი ნაცნობის მეგობარი იყავი და მარტო ეგ ვიცოდი შენზე და მერე აღმოჩნდა, რომ ბაქოში ხარ ‘Yarat’-ში ასისტენტი კურატორი და მანდ [ბაქოში] იყო პირველი პროფესიული გადაკვეთა, როცა ჩემი ძალიან უაზროდ ნალაპარაკები ისე კარგად გაიგე… ძალიან დიდი ენთუზიაზმი გაქვს… გინდა რომ კარგად გაიგო ხელოვანის. შენ ეძიები და მერე ხელოვანიც ეძებს შენს კითხვებზე პასუხებს და მერე ალბათ, თვითონაც ხვდება რაღაცეებს… არ არის აუცილებელი ზუსტად იცოდეს რატომ აკეთებს და როგორ აკეთებს…

ელენე: მგონია, რომ ცოტა ამატებ, მაგრამ ძალიან მიხარია თუ ეგრე ფიქრობ.

 

თავიდან რომ მითხარი ‘პატარა’-ზე რომ მიწისქვეშაში მინდაო, მე თვითონ მიწისქვეშის კონცეფციის წინააღმდეგი ვიყავი…

 

გვანცა: მე მეგონა კონკრეტულად მაგ მიწისქვეშის წინააღმდეგი იყავი.

 

ელენე: არა, აღმოჩნდა, რომ მაინც უფრო ტრადიციული წარმოდგენა მქონია გალერეაზე, და მინდოდა უფრო ტრადიციული გაგვეკეთებინა, თეთრი კედლებით და ა.შ. ყოველ შემთხვევაში მიწის ზევით მაინც J მაგრამ მერე მაინც გენდე. მოლოდინი არ მქონია არაფრის საერთოდ. ზოგადად, მგონია, რომ მოლოდინებს ადამიანი იმედგაცრუებისკენ მიყავს. როცა რაღაცა მოლოდინები გაქვს განწირული ხარ მარცხისთვის. უბრალოდ მიდგომა მქონდა რომ აუცილებლად უნდა გავაკეთოთ და იმ მოცემულობაში ჩვენი მაქსიმუმი უნდა გავაკეთოთ და რაც გამოვა გამოვა და მგონია რომ ცუდი არ გამოსულა.

 

გვანცა: მე კიდევ მქონდა, მაგრამ აღმოჩნდა რომ უფრო პატარა მოლოდინი მქონდა. გამოხმაურება ძალიან კარგი მოყვა და მახსოვს, რომ ზუსტად მაგ გამოხმაურებამ დამაფიქრა, რომ მოლოდინი მქონდა უფრო ნაკლების. მახსოვს ჯერ არც ‘პატარა’ და არც ‘Why Not’ არ არსებობდა, როცა ჩვენი ორგანიზაცია დავაარსეთ და გვინდოდა სტანდარტული გალერეის გაკეთება და მერე ეგ რომ არ გამოვიდა გავაკეთეთ ეს. მაგრამ ვფიქრობ, რომ ის დიდი გალერეაც უნდა გავაკეთოთ.

 

ელენე: ხო, მაგრამ მგონია, რომ ეს ფორმატი ორივესი ‘პატარა’-სიც და ‘Why Not’-საც ძალიან ორგანულად ჯდება იმ მოცემულობაში, რაც დღეს არის ქართულ არტ სივრცეში; კარგად პასუხობს იმ გამოწვევებს რაც არის და თან არ გძაბავს. არ გძაბავს როგორც მაყურებელს, ასევე როგორც ორგანიზატორს. იმ გაგებით რომ არ ითხოვს დიდ ფინანსურ და ფიზიკურ რესურსს. რაღაცმხრივ მგონია, რომ დღეს თბილისში სტანდარტული არაკომერციული გალერეა რომ გქონდეს ერთ დღეს გექნება განცდა, რომ ამდენი შრომა ტყუილად ჩაყარე…

 

გვანცა: ჩემი აზრით ყველაზე დიდი პლიუსი ამ გალერეების ის არის რომ ის ესთეტიკა რაც მანდ ჩანს, ცვლის საზოგადოების ესთეტიკას, შეიძლება ძალიან ძალიან ნელა, მაგრამ ესთეტიური ტენდენციების ცვლილებებით, თუ რაღაცისადმი ტოლერანტობის გაჩენით, უფრო უკეთეს საზოგადოებას ქმნის, აჩვენებს რომ შეიძლება ესეც OK-ია.

რა არის მთავარი, რის გამოც ამას აკეთებ და მთავარი, რასაც ეს აძლევს სხვებს?

 

ელენე: იცი რა არის, შეიძლება არასწორია რომ არ მაქვს, მაგრამ არ მაქვს ეგ დამოკიდებულება, რომ ეს ვიღაცას რაღაცას აძლევს და უფრო დიდს ემსახურება ვიდრე უბრალოდ ჩვენი ექსპერიმენტი. მე ზუსტად ვიცი რომ მე ძალიან ბევრს მაძლევს, იმიტომ რომ ყველა გამოფენასთან ერთად ახალი გამოწვევა არის ხოლმე რისი გადალახვაც მიწევს და ჩემი კომფორტის ზონიდან გამოსვლა მიწევს და თუნდაც ისეთ ადამიანებთან ურთიერთობა მიწევს, რომლებთანაც ჩემს ყოველდღიურობაში ნაკლებად ვიკვეთები. ძალიან ბევრს სწავლობ ამ ურთიერთობებიდან და საერთოდ სხვა რეაქციას გაძლევენ თუნდაც იმ ხელოვნებაზე, რასაც ვფენთ და ეგ ძალიან საინტერესო არის… იმიტომ რომ სახელოვნებო სივრცეში მაინც გამოდის, რომ სულ ერთ წრეში ვტრიალებთ და მეტ-ნაკლებად ერთნაირად აღვიქვავთ რაღაცეებს და რაღაცეები უსიტყვოდ არის მიღებული, რაც სხვა კონტექსტში და სხვა კომუნაში სულ სხვანაირად აღიქმება და შოკისმომგვრელიც კი არის და ეგ გამოცდილებები ძალიან მნიშვნელოვანი არის ჩემთვის. და ალბათ ეგ არის მთავარი რატომაც ვაკეთებ ‘Why Not’-ს.

გვანცა: შენთვის ეს მიწისქვეშა რანაირია?

 

ელენე: ჩემთვის გენიალურია. არ დამჭირვებია არაფერი რაც მაგ მიწისქვეშაში არ მიშოვია. ბოლოს სანთლის გაკეთება რომ მომინდა და მანდ რომ ყველაფერი ვიყიდე მაგისთვის, მანდ საბოლოოდ ვაღიარე ეგ მიწისქვეშა. მაგრამ კიდევ აღმოჩნდა, რომ მაღაზიები რაც მანდ არის მთელ თბილისში ცნობილია; აღმოჩნდა, რომ ეგ მიწისქვეშა საკულტო არის.

ზოგადად ეგ ადგილიც ძალიან მიყვარს, იმიტომ რომ იმდენი ხდება მიწის ზევითაც და მიწის ქვევითაც… ჩემი ბავშვობის ძალიან ძლიერი შთაბეჭდილება არის ეს ყვავილების ბაზარი რაც მანდ არის. დღემდე ძალიან მოხიბლული ვარ მაგით, იმიტომ რომ სრულიად სპონტანური სივრცეა, ყველას თავისი მიკრო სამყარო აქვს შექმნილი.

 

გვანცა: ეგ პირიმზის გავლენა ხომ არ არის?

 

ელენე: შეიძლება, თან არალეგალურია; ეგ ტერიტორია თურმე კერძო საკუთრებაშია… და ჩემთვის ეს მომენტი, რომ ქალაქის შუა გულში ამხელა თვითნებური და თვითორგანიზებული სივრცეა მოწყობილი ამდენი ხნის განმავლობაში ძალიან საინტერესოა. კიდევ ეს მიქსი ძალიან ლამაზსა და ძალიან ბრუტალურ პირობებს შორის… ხშირად ძალიან ჭუჭყიანია იქაურობა და ეს კონტრასტები დიდ შთაბეჭდილებას ახდენს ჩემზე. თან ეს პირიმზე ეხლა შუშის ბიზნესცენტრად რომ გადაკეთდა ახალი ელემენტი შემოიტანა ამ სამყაროში, თავისი პრიალა შუშის ფასადით. მთლიანად იქაურობა ძალიან კარგი ანარეკლია ჩვენი ყოველდღიურობის, სადაც უცნაურად ორგანულად თანაარსებობს ასეთი ექსტრიმები.